Jump to content

Dandik, Tel maşa, Çakma, Vasat, Adi, fason


şenol eker

Önerilen İletiler

Dandik: (Sıfat) Düşük nitelikli (TDK)

1970’lerin başlarında kol saatleri çok pahalıydı. Saatin doğru gitmesini sağlayan “pandül” mekanizmasının hareket ileten kısmı (maşa) ucuz saatlerde presli parça olarak değil, telden yapılmaya başlandı maliyeti düşürmek için. Bu tür saatlere “tel maşa saat” denirdi. Sonradan “tel maşa” da bir sıfat olarak “dandik” kelimesi yerine kullanılmaya başlandı.

Bundan kısa bir süre sonra yurdumuzda her şey karaborsaya düştü. Sigara da bundan nasibini aldı. Hükümet de, bir karar alarak yurt dışında (Bulgaristan’da) “fason” Samsun sigarası ürettirdi. O zamana kadar 25 paketlik kraft paketlerde olan sigarayı cillop gibi 10’lu kartonlarda görünce önce hücum etti millet, ancak sigarayı içip ne kadar kötü olduğunu görünce, tiksindi. “fason” kelimesi de bu olaydan sonra “dandik” kelimesi yerine kullanılmaya başlandı.

Eskiden otomobillerin balatası bitince, yeni balata almak yerine, balata sacı üzerindeki aşınan asbest kısım perçinlerinden sökülür, yerine yeni asbest plakalar perçinle “çakılır”, böylece daha ucuza mal edilirdi. Asbest plakanın metal üzerine monte edilmesi “çakmak” olara adlandırıldığından, bu şekilde yenileme işine “balata çakmak” denirdi. Ama isteyen orijinal balata da taktırabilirdi tabii. Frenci sorardı: “Orijinal mi olsun çakma mı?” Bu yüzden, “çakma” kelimesi orijinal olmayan anlamında, hatta “dandik” anlamında kullanılageldi.

Vasat aslında “orta” demektir. Vasati kelimesi “ortalama” anlamına gelir. “dandik” anlamını vermek için “vasatın altında” demek gerekirken bunun yerine “vasat” kelimesi hatalı olarak “dandik” yerine kullanılıyor son birkaç senedir.

Peki, “Normal” kelimesinin Türkçesi nedir? Normal, Fransızcadır. Normal kelimesinin Türkçesi, “Adi” dir. Ama ben bildim bileli adi kelimesi “normal” anlamında değil, “dandik” anlamında kullanılır.

Demek ki adi, vasat, çakma, fason, tel maşa kelimeleri “dandik” anlamına gelmiyor ama, galat-ı meşhur, lugat-ı fasihten evlâdır(*).

(*) Yaygın ama hatalı kullanım, sözlükte yazan ama kullanılmayan doğrudan evladır.

Yorum bağlantısı
Sitelerde Paylaş

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Misafir
Bu konuyu yanıtla

×   Yapıştırdığınız içerik biçimlendirme içeriyor.   Biçimlendirmeyi Temizle

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Önceki içeriğiniz geri yüklendi.   Editör içeriğini temizle

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

×
×
  • Yeni Oluştur...

Önemli Bilgilendirme

Facebook / Twitter / Google hesabınızla kolayca kaydolup cevap verebilir, soru sorabilir, istekte bulunabilirsiniz.
Devam etmeniz, forum kurallarını kabul ettiğiniz anlamına gelir.            Forum Kuralları